Главная страница
Навигация по странице:

  • 1. САНДЫҚ БІЛІМ БЕРУ РЕСУРСТАРЫН ҚОЛДАНУДЫҢ ТЕОРИАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ 1.1 Білім беру үрдісін ақпараттандыру

  • Таырыбы Математикалы модельдеу курсынан санды білім беру ресурстарын олдану


    Скачать 2,25 Mb.
    НазваниеТаырыбы Математикалы модельдеу курсынан санды білім беру ресурстарын олдану
    Дата08.05.2019
    Размер2,25 Mb.
    Формат файлаdocx
    Имя файла11111111111111111111.docx
    ТипДокументы
    #56714
    страница1 из 12
      1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


    Тақырыбы: «Математикалық модельдеу» курсынан сандық білім беру ресурстарын қолдану.
    Мазмұны

    Кіріспе

    1. Сандық білім беру ресурстарын қолданудың теориалық негіздері.

    1.1 Білім беру үдерісін ақпараттандыру және сандық білім беру ресурстары.

    1.2 Сандық білім беру ресурстарының дидактикалық мүмкіндіктері.

    2. Сандық білім беру ресурстары оқуда қолдану әдістері.

    2.1 Сандық білім беру ресурстарың оқытуда қолдану жолдары.

    2.2 «Математикалық модельдеу» пәнінен сандық білім беру ресурстарын құрастыру және қолдану.

    Қортынды

    Пайдаланған әдебиеттер

    Кіріспе

    Қазіргі уақыт мектептерге білім беру мен тәрбиелеудің сапасын арттыру, ғылым негіздерін берік меңгеру, оқытудың жоғары деңгейін қамтамасыз ету міндетін қойып отыр. Мектептер әр оқушының жеке қабілетін ескермейтін дәстүрлі оқыту әдісінен бас тартып, оқытудың жаңа иновациялық технологияларын ендіруде. Мектептің жұмысын жаңа деңгейге көтеру, оқытуды дараландыру, әрбір оқушы белгіленген білім беру минимумын толық меңгере алатын жағдай жасау арқылы мүмкін болады.

    Қазіргі ақпараттық қоғам өмірінде тұрақты өзгерістер оқу үдерісінде де, оқу материалдарында да сәйкестендіріліп тез арада көрініс табуы тиіс. Жыл сайын дәстүрлі білім берудегі, оқулықтар мен оқу құралдарын шығару қиындық тудырады, олардың мазмұны білім беру мекемелерінде де маңызды бола бермейді. Бұл жағдайдан шығу жолдарының бірі іс жүзінде барлық пәндер бойынша электрондық оқыту құралдарын жасау және оларды әлемдік телекоммуникациялық желілерде немесе бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау болып табылады. Бұл мәселе, ең алдымен, қоғамның, ғылымның, мәдениеттің және т. б. Өмір ағымындағы өзгерістерге сәйкес электрондық оқыту құралдарының мазмұнын динамикалық өзгерту мен толықтыру мүмкіндігіне негізделген.

    Оқу үдерісінде сандық білім беру ресурсын пайдалану, білім алушылардың оқуға деген қызығушылықтарын арттыру және оларға оқу материалдарын меңгеруге көмек көрсету, сондай-ақ басқа оқу пәндерімен ақпараттық технологияларды кешенді пайдалануға мүмкіндік беру дипломдық жұмыстың өзектілігін айқындайды.

    Дипломдық жұмыстың мақсаты – сандық білім беру ресурстарын «математикалық модельдеу» курсында, оқыту үдерісінде пайдалану жолдарын меңгеру және ол арқылы болашақ мамандардың ақпараттық құзыреттіліктерін дамыту.

    Дипломдық жұмыстың міндеттері :

    • Сандық білім беру ресурстарының жіктелуін қарастыру.

    • Сандық білім беру ресурстарының дидактикалық мүмкіндіктерін зерттеу.

    • Сандық білім беру ресурстарын құру үшін аспаптық құралдарға шолу жүргізу.

    • «Математикалық модельдеу» курсынан сандық білім беру ресурстарын  құру.

    Дипломдық жұмыстың құрлымына мыналар кіреді:

    • Сандық білім беру ресурстарын қолданудың теориалық негіздері атты бірінші бөлімде  білім беру үдерісін ақпараттандыру және сандық білім беру ресурстары, олардың дидактикалық мүмкіндіктерінің тиімділігі айқындалды.

    •       Екінші бөлімде сандық білім беру ресурстарын оқуда қолдану әдістері, оқытуда қолдану жолдары «математикалық модельдеу» курсынан сандық білім беру ресурстарын  құру жолы қарастырылады.

    1. САНДЫҚ БІЛІМ БЕРУ РЕСУРСТАРЫН ҚОЛДАНУДЫҢ ТЕОРИАЛЫҚ НЕГІЗДЕРІ

    1.1 Білім беру үрдісін ақпараттандыру

    Білім беру үрдісін ақпараттандыру – жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы дамыта оқыту, дара тұлғаны бағыттап оқыту мақсаттарын жүзеге асыра отырып, оқу-тәрбие үрдісінің барлық деңгейлерінің тиімділігі мен сапасын жоғарлатуды көздейді.

    Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында: «Білім беру жүйесінің басты міндеті – ұлттық және азаматтық құндылықтар мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау, оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желіге шығу» делінген [1]. Осыған орай бүгінгі ұстаздардың алдында оқушыға білім, білік, дағдыларын игертіп қана қоймай, қабылдауын, ойлауын, қиялын, сезімдерін, ерік-жігерлерін, яғни жан-жақты, шығармашыл, өз бетімен жұмыс жасай білетін, бәсекеге қабілетті жеке тұлғаны дамыту міндеттері де тұр.

    Жалпы білім берудің мақсаты – терең білімнің, кәсіби дағдылардың негізінде еркін бағдарлай білуге, өзін-өзі дамытудағы адамгершілік тұрғысынан жауапты шешімдерді қабылдауға қабілетті жеке тұлғаны қалыптастыру, яғни жеке тұлғаны қалыптастыруға негізделген, ақпаратты технологияны терең меңгерген, жылдам өзгеріп жататын бүгінгі заманға лайықты, жаңашыл тұлғаны қалыптастыру.

    Оқыту технологиясы мен әдістеме ғылымы бір-бірімен тығыз байланысты. Әдістеме ғылымы «Нені оқыту керек?», «Не үшін оқыту керек?», «Қалай оқыту керек»? деген сұрақтарға жауап іздесе, оқыту технологиясы «Қалай нәтижелі оқытуға болады?» деген мәселенің шешімін іздейді. Олардың мақсаты бір, яғни оқытудың тиімді жолдарын қарастыру. Оқытудың тиімді жолдары оқытудың әр түрлі әдістері арқылы анықталады.

    Көптеген жаңа технологиялармен қатар мектеп қабырғасында өтілетін пәндердің барлығында қолданылуда.

    Жаңа ақпараттық технологиялар дегеніміз – білім беру ісінде ақпараттарды даярлап, оны білім алушыға беру үдерісі. Бұл үдерісті іске асырудың негізгі құралы компьютер болып табылады, сол себепті қазіргі мектепке шығармашылық ізденіс қабілеті дамыған, жаңа педагогикалық  технологияларды жетік меңгерген, мамандығы бойынша кәсіби шеберлігі қалыптасқан жаңа ақпараттық технологиялардың тілін білетін мұғалім қажет.

    «Ақпараттық технология» терминін академик В.М. Глушков енгізген. Білім беру процесін ақпараттандыру оқушыға білім берумен байланысты болғандықтан, В. Глушковтың анықтауынша, «Ақпараттық технологиялалар» ақпаратты өңдеумен байланысты процестер болып табылады. Ал білім беруде компьютерді және оның құралдарын пайдалана бастаған кезде оқытудың ақпараттық технологиялары ұғымы пайда болды. А. Горячевтің тұжырымдауынша «Ақпараттық технология» -­ мәтіндік редактор, электрондық кесте, мәліметтер базасы, графиктік редактор, мультимедия және коммуникациялық технологиямен сипатталады. Р. Әбдірәсілова болса, «Ақпараттық технологияны» оқыту құралдары жүйесінің элементі деп қарастырады және оны сурет 1 түрінде келтірген [2].



    Сурет 1. Оқыту технологияларына байланысты түсініктер

    Енді, осы ақпараттық технологияларды жүзеге асырудағы жұмыс түрлеріне тоқталып өтейік.

    Ақпараттық технологияларды оқытудың бірі – интерактивтік тақта, мультимедиялық және онлайн сабақтары.

    Жаңа ақпараттық технологияның негізгі ерекшелігі – бұл оқушыларға өз бетімен немесе бірлескен түрде шығармашылық жұмыспен шұғылдануға, ізденуге, өз жұмысының нәтижесін көріп, өз өзіне сын көзбен қарауына және жеткен жетістігінен ләззат алуға мүмкіндік береді. Ол үшін мұғалім өткізетін сабағының түрін дұрыс таңдай білуі қажет [3].

    Жаңа ақпараттық технологияның басты тиімділігі – бұл мұғалімге пән сабақтарындағы оқу үрдісін түбегейлі өзгертуге, оқытудағы пәнаралық байланысты күшейте отырып, оқушылардың дүниетанымдарын кеңейтуге және қабілеттерін көре біліп, оны дамытуға толық жағдай жасауы.

    Сабақта компьютерді пайдаланудың тиімділігін былай саралап көрсетуге болады.

    1. Оқушы мен мұғалімнің позитивтік оң қатынаста болуына ықпал етеді. Олай дейтініміз, оқушылар компьютермен тікелей қатысты болғандықтан өзін еркін сезінеді.

    2. Компьютермен жұмыс барысында оқушылардың белсенділік, жауапкершілік және өзіндік шығармашылық қабілеттері қалыптасады. Оқушы өз бетінше еңбектенеді. Өз еңбегінің нәтижесін көреді. Өзін-өзі қадағалауға мүмкіншілік туады. Тапсырмаларды мұғалімнің көмегінсіз орындайды. Сол арқылы ойлау және есте сақтау қабілеттері дамиды.
    3. Берілетін материал бірсарынды болып, тек мұғалім ғана сөйлейтін болса, балалар тез шаршап қалады да, сабақ сәтсіз аяқталады. Осындай көңілсіз жағдайларды болдырмау үшін сабақтарда компьютер арқылы оқушылардың белсенділігін арттыратын элементтер қолданылады.

    Ақпараттық технологияның мұғалім жұмысына ең тиімдісі – оқушылардың білім олқылықтарына үнемі зерттеу жасап, түзету жұмыстарын жүргізуге пайдасы бар.

    Компьютер және ақпараттық технологиялар арқылы жасалып жатқан оқыту процесі оқушының жаңаша ойлау қабілетін қалыптастырып, оларды жүйелік байланыстар мен заңдылықтарды табуға итеріп, нәтижесінде - өздерінің кәсіби потенциалдарының қалыптасуына жол ашады. Қазіргі тандағы оқытудың жаңаша әдісі сандық білім беру ресурстары арқылы оқыту болып табылады. Цифрландыру бүгінгі білім берудегі жаңа бағыт.

    Цифрлік сауаттылық - бұл адамның өмірінің барлық салаларында цифрлік технологияларды сенімді, тиімді, сыни және қауіпсіз қолдануға дайындығы және қабілеті. Цифрлік сауаттылық - ақпараттық қоғамдағы қауіпсіздіктің негізі, ХХІ ғасырдың ең маңызды білімі. Цифрлік сауаттылықты қалыптастыру оқырмандық, математикалық және жаратылыстану сауаттылығымен тең дәрежеде назар аударылуы керек.

    Цифрландыру технологиялары дегеніміз – бұл бұрын-сонды адамзат бастан кешпеген ғажайып әлемнің жаңа құралдары. Қазіргі күні бұл технологиялар жасақталу үстінде. Олар қазірдің өзінде біз тамсанып айта беретін ақпараттық технологиялардың өзін жолда қалдыра бастады.

    Заманауи технологиялар біздің өмірімізге тұрақты түрде енгізілуде, «Цифрлік» тұжырымдамасын тек ғылыми конференцияларда ғана емес, күнделікті өмірде де жиі кездесетін болдық. Кейбір адамдар әлі күнге дейін цифрлау үрдісінің артықшылықтары мен кемшіліктері туралы пікірталастарда. Цифрландыру процесті және өндіріс кезеңдерін толық автоматтандыруды, өнімнің дизайнынан бастап, оны түпкілікті тұтынушыға жеткізумен аяқтауды, сондай-ақ кейіннен өнімге техникалық қызмет көрсетуді білдіреді.

    Ғылымның қарқынды дамуы барысында көптеген корпорациялар өндірістің барлық деңгейлерінде жаңа технологияларды қолдана отырып жұмыс істеуге дайын қызметкерлерді талап етеді және арнайы дағдыларға ие емес қызметкерлер қажеттілігі артта қала беруде. Осы проблемаларды шешу, әрине, білім беру процесін қайта жаңғыртуды талап етуі тиіс.

    Цифрландыру тікелей бұрын қол жетімді болмаған жоғары оқу орындары мен мектептер үшін ашылатын цифрлік технологияның оқу құралдарымен байланысты. Олардың ішінде онлайн оқу аса ерекшеленеді.

    Мысалы, онлайн оқыту нарығының кестесін қарастырайық (сурет 2). Графиктен көріп отырғанымыздай, онлайн оқыту Солтүстік Америкада (АҚШ, Канада), Батыс Еуропада (Еуропа елдерінің көпшілігі), сондай-ақ Азияда (Қытай, Жапония) ең күшті дамыды. Шығыс Еуропада онлайн оқыту нарығын дамыту бұрын айтылған елдерге қарағанда әлдеқайда аз екенін атап өту маңызды.



    Сурет 2. Аймақтар бойынша 2017 және 2018 жылдардағы онлайн оқыту нарығының үлесі, млн АҚШ доллар.

    Цифрландыру үрдісі, мінсіз білім беру үдерісі мен сапасына әсер етеді. Мектептік білім беру процесіне енгізілген жаңа технологиялар мектеп оқушыларын қарапайым лекцияларға қарағанда әлдеқайда көп қызықтыра алады. Мысалы, Англияның Гранж мектебі мектептің ішіндегі «қала» сияқты жасалған. Гранж мектебінде телевизия мен радиостанциялар құрылып, балаларға әлем шынайылығындағы жағдайларды жақсартуға көмектеседі.

    Қазір Қазақстан Үкіметінің ақпараттық технологияларды игеруді барынша жылдам дамытуға ұмтылып отырғандығын байқауға болады. Қазіргі ақпараттық технологиялар дегеніміз – цифрлы сана мен технологияларға қол жеткізудің басты алғышарты.

    Қазақстанның білім беру жүйесін жаңғырту өзектілігі әлеуметтік функциясының маңыздылығы – білімді өндіру және түрлендірумен негізделеді, олар қазіргі қоғамдағы еңбек бөлінісінде шешуші рөлді атқарады. Қазақстанның білім беру жүйесін жаңғыртудағы барынша табыстылыққа тек егер білім беру саясатына негізделген барлық бағдарламалық қондырғылар әлем тәжрибесімен жиналған оң әлеуеттен барлық мүмкін болатынды өзіне жинай алса ғана қол жеткізуге болады. Және де, әсіресе Орталық Азиядағы көптеген елдер үшін, білім беру жүйесін жаңғырту мәселесі әлі де өзекті болып қалуда.

    Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, білім беру процесіне цифрландыру жүйесі өте қажет. Осылайша, көптеген жоғары оқу орындары білім беру жүйесінің ұзақ мерзімді тәжірибесін талдап, осы әдістің артықшылықтарын түсінді. Бұл жүйе білім беру сапасын жақсарту, жаңа ақпараттық технологияларды дамыту, заманауи қағаз процестерін жеделдету, мекеменің әкімшілік және басқарушы қызметкерлеріне қажет.

    Қазақстанда Білім және ғылым министрлігі цифрландыру саласында бірнеше міндеттерді қойды [4]:

    - орта білім беру жүйесінде ақпараттандыруды дамыту;

    - білім беру мен ғылымды басқару процесін автоматтандыру;

    - IТ мамандарын оқыту.

    Бірінші бағытта (орта білім берудегі ақпараттандыруды дамыту) министрлік мектептегі информатикаға «Информатика» пәнін ерте енгізуді бастады. Ең дұрысы, бірінші сыныптан объектіні енгізу жоспарлануда. Қазір бұл мүмкіндік сарапшылармен талқылануда.

    Әлемдік тәжірибеде, мысалы, экономикалық ынтымақтастық пен даму ұйымы елдерінде бағдарламалау негіздері бірінші сыныптан бастап оқытады. Қазақстанда «Информатика» пәні 5-сыныптан, ал биылғы жылы 3-сыныптан оқытылады. Сондай-ақ балалар робототехникаға қатысады. Бүгінгі таңда 3000-нан астам мектеп және оқушылар сарайында робототехникада элективті курс енгізілді. 100% -ға дейін қамту жоспарлануда - робототехника шкафтары жаңартылады, ал мұғалімдер біліктілік арттыру курстарынан өтетін болады.

    Бүкіләлемдік банктің қарызы шамамен 70% бейне жабдығына кетеді. Міндеті - аудандарда және қалалардағы сыныптарды 80% жабдықтау. Бүгінгі күннің өзінде еліміздегі 600 мектептің «Білімал» және «Мектеп» электронды журналдары бар (3,5 миллион пайдаланушы).

    Тағы бір мәселе – балалардың денсаулық жағдайына жаңа технологиялардың әсері. Балалардың техникамен жұмыс істеуі үшін рұқсат етілген, қатаң тексерілген санитарлық-гигиеналық нормалар болуға тиіс. Білім мен ғылымды цифрландыруды дамыту бойынша орта білім жүйесінде ақпараттандыруды дамыту, білім беруді және ғылымды басқару процесін автоматтандыру және IТ мамандарды даярлау бағытында тиісті жұмыстар 3 бағытта жүргізілуде.

    Бүгінге дейін бес мыңнан астам ұстаз біліктілігін арттырса, биыл үш мыңға жуық мұғалімді оқыту жоспарда бар. Қазіргі таңда мектептердің 99 пайызы (6 960 мектеп) интернетке қосылған, оның ішінде 62 пайызы жылдам интернетті қолданады. Оның жылдамдығы 4 Мбит секундқа жетеді. Екі жарым мың мектепте (35%) Wi-Fi тартылды. Барлық мектептерге bilimland деген үш тілдегі инновациялық контент берілді». Бұл Министр келтірген деректерге сүйенсек, 2016-2017 жылдары 14 мыңнан астам мультимедиялық жиынтық сатып алынған. 2018 жылы осы бағытта республикалық бюджеттен тағы да алты миллиард теңге қарастырылған. Сонымен қатар 4 мыңнан астам мектепте электронды күнделік енгізілді.

    Екінші бағытта білім беруді цифрландыруға білім беру мен ғылымды басқару үдерісін автоматтандыру жатады. Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру білім берудің барлық деңгейлерін, мектептен балабақшаларға дейін, PhD дипломдарына дейін қамтуы тиіс.

    Мектепке дейінгі білім беру жүйесінде балабақшаларда автоматты түрде тарату жүйесі енгізілуде. Қазіргі кезде Астана, Алматы, Шымкентте және Батыс Қазақстан облысында кезекке қою және балабақшаларға бағыт беру автоматтандырылған. Осы жұмысты осы жылдың аяғына дейін аяқтау жоспарлануда.

    Орта білім беру жүйесінде мұғалімдерді бос емес жұмыстардан (бірнеше есептерді толтыру) жою және ақпараттың қайталануын жою үшін қолданылатын үш жүйені қалдыру жоспарлануда:

    - Ұлттық білім беру деректер базасы.

    - Электронды журнал (күнделік).

    - Бұлтты бухгалтерия.

    Техникалық және кәсіптік білім беру саласында электрондық кітапхананы басқару мен дамытудың ақпараттық жүйесі сынақтан өткізілуде.

    2018 жылдың соңына қарай, студенттің электрондық паспортын, сабақтар мен үй тапсырмасының кестесін, сынақ кітапшаларын, жатақханаларда орынды қамтамасыз етуді және конкурстық оқуға түсуді цифрландыру жоспарланып отыр. Жоғары білім қазірдің өзінде цифрлық форматтағы сынақ кітапшаларына, сабақ кестесі мен үй тапсырмасына ауыстырылды.

    Білім және ғылым басқару процесінің берілген автоматизациясы олардың арасында бірқатар мәселелерді шешуге көмектеседі, мысалы: ауылдық және қалалық мектептер арасында білім сапасының алшақтығы, оқушылардың ауыр рюкзактары, мұғалімдердің есеп қағазының үлкен сомасы, компьютерлер мен Интернеттің жоқтығы, білім беруде бала процесін бақылаудың жоқтығы және оның өнімділігі.

    Үшінші бағыт – білім жүйесін басқару процестерін автоматтандыру. Осыған сәйкес, балабақшаларға кезекке тұру және жолдама беру кезегін автоматтандырудың жаңа стандарты бекітілді. Мектептерге қабылдау, өзара ауысу электронды режимде іске асырыла бастаған көрінеді. Үшінші бағыт – Бүгінде ақпараттық технология саласындағы білім сапасын арттыру мақсатында университеттер рейтингі әзірленген. Мұндай қадам жоғары оқу орындарында бәсекелестіктің артып, оқу сапасының жақсаруына жәрдемдеседі.

    Тұжырымдаманың тағы бір бағыты – «Big Datа» жүйесін құрып, онлайн талдау жасау. Ол үшін әуелі мұғалімдер мен оқушыларды компьютерлер, ноутбуктер, смартфондармен жабдықтау қажет. Келесі мәселе – білім ордаларындағы интернет желісіне қол жетімділік.

    Бүгінгі таңда тұжырымдамалық түрде білім беру жүйесі негізгі үш бағыт бойынша жүргізілуде - білім беру үдерісін цифрландыру, цифрлық білім беру контенті, білім беруді басқаруды цифрландыру.

    Орта білім берудегі оқу үдерісін автоматтандыру үшін электронды журналдар жүйесі пайдаланылуда. Электронды журналдарды енгізген мектептерде қағаз түріндегісін қолдануға тыйым салынады. Әзірлеушілердің пікірінше, бұл қосарланушылықты тоқтатады және есептілікті айтарлықтай қысқартады.

    Жоғары білім беруде «Жоғары білімді басқарудың бірыңғай жүйесі» жұмыс жасайды, ол ақпараттық жүйелерді ықпалдастырудың  көмегімен толығады, осылайша әрбір оқушының мәртебесі бойынша өзекті мәліметтерді әрдайым көруге мүмкіндік береді. Ғылым саласында барлық ғылыми гранттарға өтінім беру, есептер қабылдау, мақалаларды есепке алу, электронды мекен-жайлар базасы цифрландырылды. Цифрлық білім беру контенті бойынша мектептер үшін үш тілде 80 мың бейнефильм мен интерактивті сабақтар енгізілді, олар мұғалімге сабақты әлдеқайда жоғары деңгейде жүргізуге көмектеседі. Биыл 7 082 мектеп аталған цифрлық ресурстарға қолжетімді болды.  

    Аталған цифрлық ресурстар онлайн және оффлайн режимдерде қолжетімді, яғни мұғалім – пәнді жүргізуші дайын бейнематериалды алып, оны сабақ барысында оқу материалын түсіндіру немесе бекіту үшін пайдаланады. Мұғалімге енді сабақтарға қосымша материал іздеудің қажеті жоқ.

    Жұмыстың үшінші бағыты IT-мамандарды даярлау болып табылады. Қазақстанда осы мамандық бойынша жоғары білім беру гранттары жыл сайын артып келеді. Биылғы жылы Президенттің тапсырмасы бойынша қосымша 20 мың грант бөлінді, оның 11 мыңы техникалық мамандықтар үшін, «киберқауіпсіздік» саласына ерекше назар аударылды. Қазақстандық студенттер осы мамандықты шет елдерде игеру үшін стипендия алады.

    Білім беруді басқаруды цифрландыру – басқарудың бірыңғай жүйесін құруды қарастырады, оған барлық білім берудің мәліметтер базалары негізінде Big Data құру енгізіледі.

    Осы үш бағыттың барлығы бірте-бірте және жүйелі түрде биылдан бастап дамиды, бірақ бүгінгі таңда іске асыру үдерісін баяулататын бірнеше проблемалар бар. Олардың ішінде компьютерлермен / ноутбуктермен, смартфондармен жеткіліксіз қамтылу. Тағы бір кедергі – Интернет желісіне қолжетімдіктің болмауы. Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігінің мәліметінше, мектептердің тек 62% интернетке қосылған, ал 37% -ы қосылмаған. Үкімет «Цифрлік Қазақстан» бағдарламасына сәйкес барлық мектептерді біріктіру бойынша ауқымды жоспарды жасады.

    Қазақстанда мектептік білім беруді цифрландыру оны реформалау үрдісіндегі басты тенденциялардың бірі болып табылады. Болашақ мектептерінің көрінісі көбінесе барлық пәндердің бұлтты білім беру жүйесіне біртіндеп көшуімен байланысты. Біз онлайн оқулықтар мен виртуалды зертханалар туралы, ашық білім беру мазмұны, әрбір қатысушыға икемді және жеке көзқарас туралы айтып отырмыз. Үй тапсырмаларын оқушылар онлайн режимінде бірге жұмыс істей алады. Мектеп кітапханалары ақпараттық және компьютерлік орталықтарға айналды. Оқу үрдісі әрбір білім алушының идентификаторымен байланыстырылатын болады, бұл бағалау және бағаларды қалыптастыруға мүмкіндік береді.

    2018 жылдан бастап қазақ мектептері цифрлық білім беру ресурстарына қосылған, олардың базасына 50 мың бейне және интерактивті сабатар кірді. Барлық мектептерде Интернетке қолжетімділік жоқ екенін ескере отырып, цифрлық білім беру ресурстары мектептердің арнайы серверлеріне орналастырылды. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Ақпараттық-аналитикалық орталығы жүргізген зерттеу нәтижелері бойынша Оңтүстік Қазақстан облысының оқытушылары ең белсенді цифрлік білім беру ресурстарын пайдаланады. Талдау 2018 жылдың 1 қыркүйегінен бастап 2019 жылдың 10 қаңтарына дейінгі кезеңге сәйкес жасалған.

    Компьютер мұғалім мен оқушыларға сабаққа дайындық кезінде, сабақта және әртүрлі шығармашылық жұмыстардың орындалуында, сондай-ақ мектептен тыс іс-шаралар шеңберінде үлкен шын мәнісінде баға жетпес қолдау көрсете алатынын білеміз. 1986 жылдан бастап, компьютерлер алғаш мектепке келгеніне біршама жылдан астам уақыт өтіп, компютерлік технологияны оқу үдерісінде қолданудың бірнеше тұжырымдамасы бірін-бірі түбегейлі өзгертті, бұл компютерлік техниканың өзін оның бағдардамалық жасақтамасын түбегейлі өзгертілуіне өз септігін тигізді.Қазіргі таңда дәстүрлі "электронды оқулықтар" мен басқа да "CD-ROMs" орнына сандық білім беру ресурстарын әзірлеу және пайдалану ұсынылады.

    Енді білім берудің бағдарламалық өнімі ретінде сандық білім беру ресурстары дегеніміз не?. Бұрын қолданылған оқыту бағдарламаларымен салыстырғанда олардың артықшылықтары қандай? деген сұрақтарға жауап қарастырайық.

    "Сандық білім беру ресурсы" деп білім беру мақсаттарына арналған және сандық, электрондық, "компьютерлік" нысанда ұсынылған мазмұнды оқшауланған объект. Егер бұл атауды жоғарыда көрсетілген мағынаға сәйкес кеңірек түсіндірсек, онда "сандық білім беру ресурстары" ретінде біз жеке файл немесе өзара байланысты файлдар тобы түрінде компьютерде ұсынылған аудиовизуалды ақпараттың кез келген фрагментін қарастыруымыз керек. Яғни, сандық білім беру ресурсы ретінде біз мәтіннің кез келген фрагментін, формуланың жазылуын, электрондық кестені, суретті, фотосуретті, анимацияны, аудио - немесе видеофрагмент, презентацияны немесе деректер базасын, тест, интерактивті модельді (оның ішінде ұсынылған модельдік орта шеңберінде модельдік объектілерді еркін манипуляциялауға мүмкіндік беретін "виртуалды зертхана") және т. б. қарастыра аламыз. Осы терминологияға сәйкес, қазіргі уақытта оқу үрдісінде ұқсас бағдарламалық құралдардың үш санатын әзірлеу және қолдану ұсынылады:

    - сандық білім беру ресурсы тиісті оқу тақырыбының қандай да бір нақты фрагментін зерделеуді қолдайтын, тиісті пән бойынша нақты оқулыққа қатаң байланған және тиісті әдістемелік қолдаумен сүйемелденетін жеке "сандық мазмұнды модульдер" ретінде;

    - инновациялық оқу-әдістемелік кешендер – электрондық компоненттің жиынтығы ретінде базалық оқу бағдарламасы шеңберінде оқылатын тақырыптардың барлық спектрі міндетті түрде өтілетін, барлық талап етілетін функцияларды іске асыратын (оқу материалынан алынған білімді бақылауға дейін) және оқу үдерісін түбегейлі жетілдіруге мүмкіндік беретін инновациялық әлеуетті қамтитын және оқулық әдістемелік сүйемелдеудің жиынтығы ретінде;

    - күрделі құрылымның ақпараттық көздері – бұл негізгі стандарттық тақырыптардың бір бөлігін ғана қозғайтын, оларды кеңейтетін, қосымша және анықтамалық материалдар беретін, жиі кешенді, интегративтік сипаттағы және оқулықтарға қатаң міндеттелмеген әртүрлі ақпараттық объектілер жатқызылуы мүмкін [5].


    Аралас өнімдер желі/дикі
    Сандық білім беру ресурстарын жіктелуі.


    Сандық білім беру ресурстары





    Интернет ресурстар




    Оптикалық медияға орналастырылғын ресурстар




    Электрондық оқу басылымы



    Сурет 3.Сандық білім беру ресурстарын жіктелуі.

    Ақпараттық телекоммуникация сандық білім беру ресурстарының екі тобын қамтиды. Олар ақпараттық көздер жане ақпраттық құралдар.

    1) ақпараттық көздер;

    - түпнұсқа мәтіндер (хрестоматиялар, арнайы сөздіктер мен энциклопедиялардан жасалған мәтіндер, ғылыми оқу, көркем әдебиет және публицистикадан жасалған мәтіндер) тұрақты оқулықтарды қайталамайтын;

    - статикалық бейнелер (пәндік саладағы ғалымдардың портреттері галереясы, плакаттар, зерттелетін объектілер мен процестердің бейнелері және т.б.);

    - динамикалық бейнелер (кеңістіктік, уақытша континиумдағы процестер мен құбылыстар, кино және бейнефрагменттер, CD, DVD-дегі анимациялық модельдер);

    - мультимедиалық орта (ақпараттық анықтамалық көздер. практикумдар (виртуалды конструкторлар), тренажерлер және тест жүйелері, бағдарламалық оқу құралдары (электрондық оқулықтар, виртуалды экскурсиялар және т.б);

    2) ақпараттық құралдар;

    – бұл ақпараттық көздермен жұмыс істеуді қамтамасыз ететін ақпараттық құралдар. Әдетте, ақпараттық көздер жеке ақпараттық объектілерді (қарапайым ақпараттық объектілер) қамтиды, оларды бөлу мүмкін болған жағдайда ақпараттық телекомуникация шеңберінде дербес пайдалануға болады.

    Қарапайым ақпараттық объектілер;

    - дәстүрлі оқу үрдісінің компоненті ретінде, оқыту тиімділігін, сапасын арттыра отырып, дәстүрлі, әдістемелік мақсатқа сай оқыту құралдарының мүмкіндіктерін өзгертпейтін, толықтыратын және кеңейтетін;

    - аспаптық құралдарды пайдалана отырып, педагогикалық дизайн аясында оқу-ақпараттық ортаны жобалау нысандары ретінде, бұл оқу үдерісінде ақпараттық технология құралдарын пайдалану тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.

    Аяқталған толыққанды ақпараттық көздер барлық оқу курсын немесе бөлімді (тақырыпты) аяқтайтын соңғы сандық өнімдер ақпараттық технология құралдарының мазмұнды компоненті ретінде қарастырылады, бұл олардың негізгі функцияналын анықтайды.

    Оқу-әдістемелік функциялары бойынша сандық білім беру ресурстарының түрлері.

    Электрондық оқулықтар: Дәстүрлі оқулықтардың прототиптері, бірегей электрондық оқулықтар, пәндік оқыту жүйелері, пәндік оқыту ортасы.

    Электрондық оқу құралдары: Оқытушылар, тренажерлер, оқыту, оқытуды бақылау, ойын, интерактивті пәндік коллекциялар, анықтамалықтар, және сөздіктер, практикалық және зертханалық жұмыстар.

    Электрондық оқу-әдістемелік кешендер: Пәндік әдістемелер, бағдарламалық-әдістемелік кешендер, пәндік оқу-әдістемелік орта, инновациялық оқу-әдістемелік кешендер.

    Бақылаудың электрондық басылымдары: Тесттер, тест тапсырмалары, тестілеу бойынша әдістемелік ұсыныстар, аспаптық құралдар.

    Ақпараттың түрі бойынша сандық білім беру ресурстарының жіктелуі.

    1) Мәтіндік ақпараты бар сандық білім беру ресурстары: Оқулықтар мен оқу құралдары, хрестоматиялар, оқуға арналған кітаптар, есептер мен тестілер, сөздіктер, анықтамалар, энциклопедиялар, мерзімді басылымдар, нормативтік-құқықтық құжаттар, сандық деректер, бағдарламалық және оқу әдістемелік материалдар.

    2) Көрнекі ақпараты бар сандық білім беру ресурстары: Коллекциялар, иллюстрациялар, фотосуреттер, портреттер, құбылыстардың бейнефрагменттері, тәжірибелерді көрсету, бейне экскурс. Модельдер, 2-3 өлшемді статикалық және динамикалық модельдер, виртуалды шындық объектілері, интерактивті модельдер. Символдық объектілер, сызбалар, диаграммалар, формулалар, пәндік аймақтарға арналған карталар.

    3) Аудио-ақпараттық сандық білім беру ресурстары: Дыбыс жазбалары, музыкалық шығармалардың дыбыс жазбалары, тірі табиғаттың дыбыс жазбалары, синхрондалған аудио объектілер.

    4) Интерактивті модельдер: Пәндік зертханалық практикумдар, пәндік виртуалды зертханалар.

    Сандық білім беру ресурстарының педагогикалық құралдарына мыналар жатады:

    Мультимедиа - фото, бейне, графика, анимация, дыбыс көмегімен ресурстар мен процестерді ұсыну.

    Моделинг - зерттеу мақсатында нақты ресурстар мен процестерді модельдеу.

    Коммуникативтік - тікелей қарым-қатынас жасау мүмкіндігі, ақпарат берудің жеделдігі, процестің жағдайын бақылау.

    Өнімділік - мәліметтер қорында негізгі сөздер бойынша ақпаратты жылдам іздеу, анықтамалық - ақпараттық сипаттағы бірегей басылымдарға қол жеткізу [6].
      1   2   3   4   5   6   7   8   9   ...   12


    написать администратору сайта